Vereniging voor het onderwijs in de biologie,
de milieuleer en
de gezondheidseducatie - vzw
Deze website wil de wetenschappelijke kennis toegankelijk maken voor een breed Nederlandstalig publiek.
Het platform brengt feitelijk onderbouwde artikelen over natuurwetenschap, technologie en geschiedenis, met aandacht voor context en controleerbare informatie.
De redactie werkt onafhankelijk en richt zich op het inspireren van lezers door wetenschap begrijpelijk en inhoudelijk te benaderen.
MEER WETEN
De IBO (International Biology Olympiad) ging dit jaar door van 12 t.e.m. 19 juli in Vilnius (Litouwen).
Ons land werd er vertegenwoordigd door 3 deelnemers, waarvan 2 jongens uit Vlaanderen en 1 Franstalig meisje.
De Vlaamse deelnemers waren Jonas Wulleman van het Regina Caelilyceum in Dilbeek en Liam Berckmans van het Busleyden Atheneum Campus Pitzemburg in Mechelen.
Beide jongens presteerden uitzonderlijk op deze aartsmoeilijke wetenschapsolympiade: Jonas behaalde brons en Liam ging naar huis met een eervolle vermelding.
Liam Berckmans en Jonas Wulleman
na de proclamatie
Het ganse VOB-team wenst beide jongens van harte proficiat met hun prachtige prestatie!
Het Science Education and Public Engagement (SEPE)-team van EMBL, in samenwerking met Merck, nodigt leraars S.O. die natuurwetenschappen en/of STEM onderwijzen, uit om deel te nemen aan een gratis cursus die zelfstudie combineert met interactieve sessies.
Deelnemers krijgen het volgende aangeboden:
Zowel het Vlaamse als het Franstalige team behaalden een bronzen medaille op de European Olympiad of Experimental Science (EOES).
Tijdens deze competitie, die doorging van 2 tot en met 9 mei in Lund (Zweden) namen 46 teams van telkens 3 deelnemers uit 23 E.U.-landen het tegen elkaar op. Buiten competitie namen nog eens 2 teams van het gastland deel aan de olympiade
De Vlaamse deelnemers waren Alexander Baillieul van Sint-Ludgardis in Antwerpen, Jolan Vanreusel van de Campus kOsh23-KMS in Herentals en Pierre Chaffoy de Courcelles van het Sint-Godelieve- Instituut in Sint-Martens-Lennik.
De Franstaligen tekenden present met Alix Lermusiaux van het Koninklijk Atheneum in Aarlen, Francesco Salerno van de Europese school BXL 3 in Elsene en Tymoteusz Prinke van de Europese school BXL 1 in Ukkel.
De twee Belgische teams na de medaille-uitreiking
Bovenste rij: Jolan Vanreusel, Tymoteusz Prinke, Francesco Salerno.
Onderste rij: Alix Lermusiaux, Alexander Baillieul en Pierre Chaffoy de Courcelles
LEES MEER
Beste leerkracht biologie/natuurwetenschappen
Practicumlessen vormen een essentieel onderdeel van het secundair onderwijs en bieden leerlingen waardevolle kansen om onderzoekend en experimenteel te leren. Tegelijk brengen practica ook risico’s met zich mee, waardoor bioveiligheid van groot belang is.
In opdracht van de Universiteit Hasselt voer ik, in het kader van mijn educatieve masterproef, een onderzoek uit naar bioveiligheid bij practica in het secundair onderwijs. Meer specifiek ga ik na in welke mate leerkrachten biologie en natuurwetenschappen zich voldoende ondersteund voelen om bioveilig en verantwoord te werken tijdens practica.
Uw ervaring als leerkracht is hierbij van grote meerwaarde. Door deel te nemen helpt u niet alleen mijn onderzoek, maar draagt u ook bij aan een beter inzicht in de noden en uitdagingen waarmee leerkrachten geconfronteerd worden, wat kan bijdragen aan het verbeteren van bioveiligheid binnen het secundair onderwijs. De resultaten zullen gebruikt worden voor wetenschappelijke doeleinden en mogen gepubliceerd worden.
De vragenlijst neemt maximaal 10 minuten in beslag, is volledig vrijwillig en anoniem. Zij kan ingevuld worden tot en met vrijdag 6 maart 2026.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd onder begeleiding van Klaartje Pellens (promotor) en Hanne Vercampt (begeleider). Indien u vragen of opmerkingen heeft, kan u mij contacteren via phoebe.haemers@student.uhasselt.be.
Alvast hartelijk dank voor uw tijd en waardevolle bijdrage.
Phoebe Haemers
Student educatieve master
UHasselt
De Faculteit Wetenschappen aan de KU Leuven organiseert een zomerschool voor enthousiaste leerlingen van het secundair onderwijs.
Kom in juli/augustus een week lang proeven van de wetenschap en jezelf verdiepen in een onderwerp dat je fascineert!
Klik HIER voor meer informatie en inschrijven.
Inschrijven kan vanaf nu en tot 6 april. De plaatsen voor elke cursus zijn beperkt, wacht dus niet te lang!
De voertaal voor de zomerschool is Engels.
Eind vorig jaar zakten 14 leerlingen af naar de Universiteit Antwerpen (campus Groeneborger) voor de finale selectieproef voor EOES 2026. Deze proef bestond uit een theoretisch en een praktisch onderdeel, waarbij de deelnemers niet alleen een beroep moesten doen op hun theoretische kennis van biologie, chemie en fysica, maar ook hun manuele vaardigheden dienden te bewijzen.
De drie best geplaatsten voor deze selectieproef waren
1. Pierre de Chaffoy de Courcelles
(Sint-Godelieve-Instituut / Sint-Martens Lennik)
2. Jolan Vanreusel
(Campus kOsh23-KMS / Herentals)
3. Alexander Bailleul
(Sint-Ludgardisschool / Antwerpen)
Samen met een Franstalig team mogen zij van 2 t.e.m. 9 mei België vertegenwoordigen op de European Olympiad of Experimental Science 2026 in Lund (Zweden).
Meer informatie over EOES-Vlaanderen vind je HIER.
Op zaterdag 31 januari 2026 gaat de negentiende editie van de Vlaamse Sterrenkunde Olympiade van start. Deze olympiade richt zich tot leerlingen van het secundair onderwijs (voornamelijk van de derde graad), en wil hun interesse voor sterrenkunde en aanverwante wetenschappen aanwakkeren.
De opgaven van de Vlaamse Sterrenkunde Olympiade kunnen aangevraagd worden via de website: www.sterrenkundeolympiade.be (bij ‘deelnemen’).
De wedstrijd bestaat uit het oplossen van een reeks vragen over sterrenkundige onderwerpen. Leerlingen kunnen hun schoolse kennis over aardrijkskunde, fysica, chemie en wiskunde op een leuke manier toepassen om zelf de werking van het heelal te ontdekken!
In tegenstelling tot de meeste andere olympiades, mogen de deelnemers de vragen op eigen tempo thuis oplossen, met gebruik van alle hulpmiddelen die ze nuttig achten. Het is echter de bedoeling om zo uitgebreid mogelijk tewerk te gaan: de uitwerking zelf is even belangrijk als de oplossing.
De deadline voor het insturen is 6 april 2026.
Het aantal inschrijvingen per workshop is beperkt; snel inschrijven is de boodschap!
Onze lap grond in het hart van Europa heeft er een bewogen reis van meer dan 500 miljoen jaar op zitten. België longtemps-avant-la-lettre begon rond de zuidpool, passeerde langs de evenaar en meerde - voorlopig - aan in het noordelijk halfrond.
De mensen van het KBIN reconstrueerden de odyssee van ons land, gekenmerkt door vele dramatische botsingen, terwijl er zich aan het oppervlak leven ontvouwde dat we ons vandaag nog amper kunnen voorstellen.
De grond onder onze voeten bevat uitzonderlijk veel sporen van die vergeten werelden. Het maakt van België een geologisch eldorado. We trekken mee met geologen, paleontologen en burgerwetenschappers die het landschap en het leven dat er ooit in rondzwom, -kroop of -vloog reconstrueren.
Maak je klaar voor de diepste reis door ons land via vijf podcastafleveringen, vijf longreads en vijf posters, geraliseerd door het Instituut voor Natuurwetenschappen.
Tussen december 2025 en september 2026 verschijnt om de twee maanden een nieuwe aflevering, ook in het populairwetenschappelijk tijdschrift Eos.
Het verhaal van België begint zo’n 500 miljoen jaar geleden op een continentje dat Avalonië heet. Het maakt op z’n tocht van de zuidpool naar het noorden heel wat drama mee. Daarvan getuigen onze Belgische slijpstenen en de beroemde kasseistroken van de Ronde van Vlaanderen.
Beluister hier de eerste podcast: Podcast 1
Lees hier de eerste longread: Longread 1
Webpagina van het Instituut voor Natuurwetenschappen
De illustratie bovenaan deze aankondiging is een deel van één van de vijf posters, gerealiseerd door Vinciane Decamps (Vinch Atelier)
Naar jaarlijkse traditie organiseert Natuur & Wetenschap vzw twee wedstriijden, respectievelijk voor leerlingen van de eerste en van de tweede graad S.O.
De deelnemers dienen een geschreven wetenschappelijk werk te maken over een onderwerp naar keuze. Uit de ingezonden werken kiest de jury vijf finalisten die op de finale tijdens een levendige uiteenzetting van minimum 10 en maximum 15 minuten, het behandelde onderwerp bespreken. Hierbij mogen zij gebruik maken van allerhande didactische en visuele hulpmiddelen.
Voor meer info over de wedstrijd voor de 1ste graad klik HIER
Voor meer info over de wedstrijd voor de 2e graad klik HIER
Heb je nieuwsgierige leerlingen in de klas met een passie voor wetenschap? Will je hen aanmoedigen om hun talenten te ontdekken en zich uit te dagen? Dan zijn de Vlaamse Olympiades voor Natuurwetenschappen (VONW) de perfecte kans om je leerlingen te laten schitteren!
Meter Jacotte Brokken en peter Frank Deboosere nodigen samen met ons leerlingen uit om mee te doen aan deze boeiende wedstrijden! Zij, als bekende gezichten in de wetenschap en media, staan helemaal achter VONW en geloven sterk in het belang van jongeren die zich verdiepen in de natuurwetenschappen. Hun enthousiasme werkt aanstekelijk, en ze hopen dat u uw leerlingen motiveert om ook deel te nemen.
Wie kan deelnemen?
Leerlingen van de tweede en derde graad secundair onderwijs met in hun lessenpakket biologie, chemie, fysica of aardrijkskunde kunnen deelnemen.
Hoe inschrijven?
Inschrijven is eenvoudig! Ga naar www.vonw.be, selecteer de juiste categorie voor jouw leerlingen en schrijf hen in. De voorrondes worden in de klas gehouden zodat je leerlingen in een vertrouwde omgeving kunnen deelnemen. Nog geen toegangscode? Mail naar info@vonw.be .
Snel inschrijven is noodzakelijk, want sommige olympiades (Geo en Chemie) hebben reeds een eerste ronde in de eerste helft van november!
Niets menselijk is ons vreemd, en daar missen menselijk is, weten we op voorhand dat de kans zeer reëel is dat we fouten maken. En dat we fouten over het hoofd zien.
In ons geval slaat dit in de eerste plaats op mezelf, als auteur van het Jaarboek 2025, en op de mensen die het - samen met mij - hebben nagelezen. Ook de drukker ontsnapt niet aan het mens-zijn en we vergeven het hem dan ook dat hij niet gemerkt heeft dat enkele afbeeldingen slecht doorkwamen of gewoon ontbraken.
De fouten die we zelf reeds opgemerkt hebben werden in de online-versie verbeterd. We zullen dit verder doen naarmate we ook van jullie reacties ontvangen. Voor de gedrukte versie zijn we verplicht ons te beperken tot een online erratum, dat we ook - waar nodig - zullen aanpassen.
We hopen op je begrip en verontschuldigen ons voor onze tekortkomingen.
Victor Rasquin
Zowel het Vlaamse als het Franstalige team behaalden een bronzen medaille op de European Olympiad of Experimental Science (EOES).
Tijdens deze competitie, die doorging van 26 april tot en met 3 mei in Zagreb (Kroatië) namen 44 teams uit 22 E.U.-landen het tegen elkaar op. Buiten competitie nam ook nog een gastteam uit Oekraïne deel aan de olympiade.
De Vlaamse deelnemers waren Leander Gabriël van het Koninklijk Atheneum Voskenslaan in Gent, Daniel Ognyanov van het Koninklijk Atheneum in Tervuren en Otto Tacquenier van het H. Drievuldigheidscollege in Leuven.
De drie Vlaamse medaillewinnaars
Daniel Ognyanov, Leander Gabriël en Otto Tacquenier
Aan ons fotoalbum hebben we een rits foto's toegevoegd die door Jeroen Op den Kelder tijdens het voorbije Vlaams Congres voor Leraars Wetenschappen werden genomen.
Was je aanwezig, dan kan je nog eens nagenieten; voor de anderen een smaakmaker voor volgend jaar!
John McDonald is professor aan de Universiteit van Delaware, waar hij verbonden is aan het Department of Biological Sciences.
Hij is hoofd van een onderzoekslabo waar de effecten van natuurlijke selectie op nucleaire genen bestudeerd worden.
Naast een gratis online handboek over biologische statistiek kan je op zijn persoonlijke webpagina ook een opmerkelijke tekst vinden, met als titel Myths of Human Genetics.
Deze tekst behandelt een aantal menselijke eigenschappen, die biologieleraren vaak gebruiken als eenvoudige voorbeelden van Mendeliaanse genetica. Denken we maar aan tongrollen, de aanhechting van oorlellen, oogkleur e.d.
Bijna al deze eigenschappen blijken echter geen eenvoudige genetische basis te hebben en leerkrachten zouden ermee moeten ophouden deze als monogenetische kenmerken te behandelen.
In zijn tekst geeft hij zo 19 voorbeelden, die tot op de dag van vandaag nog steeds foutief worden aangebracht. Van elk voorbeeld geeft hij een overzicht van de studies die onomstotelijk aantonen dat de overerving van die eigenschappen een stuk complexer is dan wat men dacht.
Snel even kijken of er geen voorbeeld tussen zit, dat jij nog in je lessen gebruikt!
De sectie onderwijs van de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging heeft haar COS-brochure bijgewerkt. Zij houdt rekening met de meest recente regelgevingen i.v.m. het gebruik van chemicaliën op school.
Elke leraar is geacht op de hoogte te zijn van de veiligheidsvoorschriften die gelden in een schoollabo. Daar niet iedereen voortdurend met zijn neus in het Staatsblad zit, hebben enkele mensen bij KVCV het grote werk voor jou gedaan en alles netjes gebundeld in een overzichtelijke brochure. Via deze link kan je de brochure gratis downloaden.
Heb jij als leerkracht biologie een passie voor het enthousiasmeren van jongeren voor de wereld om hen heen?
Wil je een actieve rol spelen in het stimuleren van jonge talenten en hen uitdagen om hun grenzen te verleggen?
Dan nodigen we je uit om mee te werken aan de Junior Olympiade Natuurwetenschappen (JON)!
Wat houdt het in?
Voor de JON zoeken we leerkrachten die willen bijdragen aan het maken van uitdagende, creatieve en leerzame vragen in het vakgebied biologie.
Wat bieden wij?
Om de bekendheid van de starttoetsen in kaart te brengen werd in het najaar van 2023 een bevraging gelanceerd bij leerkrachten wiskunde/wetenschappen en studiekeuzebegeleiders in de derde graad van het secundair onderwijs. Via deze bevraging werd hun kennis over de start- en ijkingstoetsen getoetst.
De resultaten tonen aan dat 85% van de leerkrachten het hun taak vindt om leerlingen te informeren over de ijkingstoetsen, maar het blijkt ook dat de inhoudelijke kennis over de starttoetsen te beperkt is.
Ben jij als leerkracht wetenschappen benieuwd of je alles weet over de toetsen? Of ben je zelf nog op zoek naar extra veel tips en accurate info om een steentje bij te dragen aan het latere studiesucces van je leerlingen? Dan geven deze infosheets je alvast een heldere kijk op de starttoetsten.
Met de vele tips en accurate info draag je als leerkracht een steentje bij aan het latere studiesucces van je leerlingen.
Illustratie: www.ijkingstoets.be
Junior College is een initiatief van KU Leuven dat leerlingen uit de laatste graad van het middelbaar onderwijs wil helpen bij het maken van een studiekeuze door ze een voorproefje geven van academisch onderwijs en onderzoek. Dat gebeurt tijdens de Junior College-dagen op de campussen verspreid over het land, en via leermodules waarmee de leerkracht zelf in de klas aan de slag kan.
Recent werden enkele nieuwe leermodules ontwikkeld, die van belang kunnen zijn voor leerkrachten biologie, chemie en aanverwante vakken:
Onze partner, de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging vzw (KVCV vzw), vraagt om volgend bericht te verspreiden onder de leerkrachten wetenschappen in het secundair onderwijs:
Bekijk nu de opnames van de jeugdsessie van Kekulé-cyclus XX.
In deel 1 modereert Jacotte Brokken een gesprek met Catho Schoenmaekers en Siegfried Vlaeminck (Universiteit Antwerpen) met als centrale vraag "Waarom ruimteonderzoek en ruimtevaart?".
https://youtu.be/EOZaQU4ayxk
In deel 2 met als centrale vraag "Materialen en energie in een circulaire economie" modereert Jacotte Brokken een gesprek met Gwenny Thomassen en Sammy Verbruggen (Universiteit Antwerpen).
https://youtu.be/RrRU7SIUrq4
Met deze jeugdactiviteit reikt de Kekulé-cyclus uit naar STEM-leerlingen en -leerkrachten in het secundair onderwijs.
Illustratie: UAntwerpen en Kékulé-cylus
Audiovisueel lesmateriaal is een hoeksteen geworden voor bijna elke leerkracht in het secundair. Maar welke werkvormen met audio en video leveren veel leerwinst op? Waar vinden leerkrachten de juiste fragmenten en hoe zorgen ze dan voor voldoende interactie? Geen eenvoudige vragen, maar Het Archief voor Onderwijs neemt graag de handschoen op.
Ook dit voorjaar kunnen leerkrachten deelnemen aan gratis vormingen: van online demo’s en didactische workshops, tot live vormingen op school. Alle online vormingen zijn zoals altijd HIER terug te vinden.
1: Online demo’s
Voor leerkrachten die kennis willen maken met de fijne kneepjes van Het Archief voor Onderwijs. Van collecties bouwen tot kijk- en luisteroefeningen opzetten en leerlingen zelf bronnen laten verzamelen.
2: Didactische workshops
Voor lesgevers die op zoek zijn naar inspiratie. Van lesmateriaal voor een vak of thema, tot creatieve lesideeën en didactische tips om met beeld en geluid te werken in de klas.
Zo hebben we voor jou hier een suggestie.
Zonder de oceaan kan de mens niet overleven. Een krasse uitspraak? Toch niet... Het leven is niet alleen begonnen in zee, maar de zee houdt de mens ook in leven.
Productie van zuurstof, voedsel en grondstoffen (van geneesmiddelen tot bouwmaterialen), opwekken van (hernieuwbare) energie, zorgen voor transport, werk en ontspanning. Allemaal ‘diensten’ die de oceaan ons dagelijks levert.
Maar er is meer. De oceaan speelt een belangrijke rol in grote processen op aarde, zoals de klimaatopwarming, zeestromingen en waterkringloop. Dankzij deze ecosysteemdiensten van de oceaan is onze blauwe planeet een leefbare planeet.
PlaneetZee ontwikkelde een nieuwe lesmodule rond ecosysteemdiensten. In het eerste deel van deze module ligt de focus op algen. Algen zijn best merkwaardig. Ze zijn noch plant, noch dier, noch schimmel en je vindt ze overal ter wereld. Ontzettend belangrijk omdat ze onder andere veel van de zuurstof op aarde maken, hét voedselbestanddeel van de oceaan vormen, energie leveren, en onze ecosystemen in evenwicht brengen.
Zowel in het lager als het secundair onderwijs kan je aan de slag met één van de vele toepassingen van algen.
Meer informatie op de website.
Allesomvattende boekvervangende Digitale Methodes
De ‘leer-kracht’ van Digitale Methode Biologie. Jouw persoonlijke assistent om het leerproces van de leerlingen in het secundair onderwijs op maat te begeleiden. Een evenwichtige aanpak tussen digitaal en papier, met de leerkracht aan het stuur. Samen met leerkrachten als auteurs, onderwijswetenschappers en technische experts ontwikkelen we onze Digitale Methodes voor het secundair onderwijs. Alles wat je met een klassiek schoolboek kunt, versterkt met digitale mogelijkheden om leerstof flexibel, interactief, visueel aantrekkelijk én gedifferentieerd aan te brengen.
Wil je de Digitale Methodes Biologie ontdekken? Surf dan voor meer informatie naar de website: www.digitalemethode.be/info .
Wat weten jongeren eigenlijk over gehoorverlies en tinnitus?
Minder dan 20% van de jongeren draagt gehoorbescherming tijdens het feesten.
TUUT, een educatief theaterstuk over tinnitus, geeft studenten op een laagdrempelige en plezierige manier inzicht in tinnitus/oorsuizen. Het theaterstuk benadrukt het belang van het dragen van gehoorbescherming en maakt jongeren bewust van de gevolgen van (langdurig) luisteren naar luide muziek.
Tijdens de nabespreking worden de soorten gehoorbescherming met hun voor- en nadelen besproken en krijgen studenten tips hoe ze veilig naar muziek kunnen luisteren.
U kan de voorstelling apart boeken of combineren met een aanvullende workshop. Een audiologe met tinnitus bundelt haar audiologische kennis, ervaring uit het hoorcentrum en haar eigen ervaring in het theaterstuk.
Meer informatie kan u terugvinden op de website www.gehoorentinnitus.be
Kelly Van Steenwegen
Twee jaar geleden werd door Prof. Persoone een educatieve ANTI-SMOKING EDUKIT ontwikkeld waarmee met eenvoudige proefjes de schadelijke effecten worden aangetoond van de chemische stoffen die vrijkomen uit sigarettenpeuken, op de diertjes en plantjes die leven in bodem en water.
Recent werd door de professor een tweede ANTI-SMOKING EDUKIT ontworpen, waarmee met een eenvoudig proefje de “korte termijn” invloed van sigarettenrook op de mens wordt aangetoond. Dit gebeurt aan de hand van microscopische observaties van de trilhaartjes van een "trilhaardiertje”.
Die trilhaartjes hebben dezelfde structuur en beweging als de trilhaartjes van de trilhaarcellen in de menselijke ademhalingswegen, die een belangrijke rol spelen in de verwijdering van de stoffen en partikels in ingeademde lucht (waaronder dus ook sigarettenrook).
Het proefje toont zeer duidelijk aan dat sigarettenrook de normale werking van de trilhaartjes verstoort en uiteindelijk zelfs volledig stillegt.
Gedetailleerde informatie over het gebeuren en de twee kits kan je vinden op www.antismokingedukit.be .
Ben je nog op zoek naar een origineel boek om jezelf gratis cadeau te doen? Dan kunnen we je ‘Cell Biology by the Numbers’ warm aanbevelen. Het boek is het werk van Ron Millo en Rob Phillips, twee wetenschappers verbonden aan Harvard en het Weizmann Instituut, wat wel iets betekent.
De formele structuur van het boek is georganiseerd volgens verschillende klassen van biologische getallen, gaande van 'de grootte van dingen' in hoofdstuk 1 (Hoe groot zijn virussen? Hoe groot is een celkern? Hoe groot is een chloroplast?…) tot de kwantitatieve regels van informatiebeheer in levende organismen in hoofdstuk 5 (Hoe groot is een genoom? Hoe groot is de genetische overeenkomst tussen twee willekeurige mensen? Hoe frequent treden mutaties op tijdens de genoomreplicatie? …) en alles daartussenin.
Elk van de 82 vragen in het boek kan worden gelezen als een op zichzelf staand antwoord op een kwantitatieve vraag over celbiologie door de getallen. Bij elke vraag wordt dieper ingegaan op het onderwerp waarover de vraag handelt. Zo wordt bij de vraag naar de grootte van een chloroplast niet alleen een bepaalde afmeting gegeven, maar ook een overzicht van de structuur van dit celorganel en een korte uiteenzetting over de functie. Er wordt daarnaast eveneens ingegaan op de endosymbionttheorie over het ontstaan van chloroplasten en op de overdracht van genetisch materiaal van het celorganel naar de celkern.
Voor elk cijfergegeven in het boek wordt via een BNID-nummer verwezen naar het specifiek artikel waarin men tot dit getal is gekomen.
Het boek telt 400 bladzijden en je kan het online doorbladeren op http://book.bionumbers.org of je kan via deze link een zeer degelijke kladversie van het boek downloaden (pdf).
Wil je een (betalende) gedrukte versie, dan kan dit via je boekhandel of het internet met volgende gegevens:
Cell Biology by the Numbers
Ron Millo & Rob Phillips
2015 Garland Science
ISBN 9780815345374
Het is niet evident om online gratis degelijke handboeken te vinden. Nog minder evident is het om aan open source materiaal te geraken, dat je bovendien voor onderwijsdoeleinden - mits bronvermelding - vrij mag gebruiken.
Dankzij openstax™, een initiatief van RICE-University, worden ons enkele mogelijkheden aangereikt. Zo vinden we op hun website in de categorie ‘Science’ naast boeken over algemene biologie ook complete handboeken microbiologie en fysiologie.
Ook de collega’s met uren chemie of fysica worden niet op hun honger gelaten; zij kunnen er snuisteren bij ‘Chemistry’ of bij ‘Physics’.
Sinds de start van de industriële revolutie oefent de mens een sterke invloed uit op het globale klimaat door de verbranding van fossiele brandstoffen. Grote hoeveelheden CO2, die eerder voor miljoenen jaren zaten weggestopt in de aardkorst, komen zo in een recordtempo in de atmosfeer terecht. Daar zorgt dit broeikasgas voor de ons wel bekende opwarming van het klimaat.
De oceaan heeft de voorbije 200 jaar ongeveer de helft van de door de mens uitgestoten CO2 geabsorbeerd en mildert zo de opwarming van het klimaat. Maar een oceaan die CO2 opneemt, wordt zuurder.
Via een aantal experimenten, opgesteld door de medewerkers van PlaneetZee en uitgewerkt in een complete lesmodule, maken de leerlingen kennis met oceaanverzuring. Deze experimenten staan los van elkaar.
MEER WETEN
Brightlab is een initiatief van RVO-Society en richt zich tot STEM-leerkrachten.
Via stimulerend, krachtig en innoverend STEM-onderwijs wil men de jongeren klaarstomen voor de uitdagingen van de 21ste eeuw.
Brightlab geeft hoofdzakelijk navormingen voor leerkrachten. Daarnaast worden ook e-learning modules en verhuur van educatief materiaal aangeboden.
MEER INFO
Biodiversiteit is een subtiel evenwicht tussen jou en al het leven op aarde.
Zonder biodiversiteit is er geen leven op aarde. De biodiversiteit gaat met rasse schreden achteruit, en dus ook de vruchten die we ervan plukken. De luchtkwaliteit gaat achteruit. Voedingsmiddelen worden schaarser en duurder. Nieuwe ziektes en epidemieën duiken op.
De voorbije 40 jaar verdween 60% van alle wilde dieren.
Als we niet dringend actie ondernemen voor biodiversiteit, gaan we allemaal de dieperik in.
HIER lees je wat jij kan doen.
De planeet dankt jou alvast van harte.
Het HHMI (Howard Hughes Medical Institute) wil via zijn BioInteractive website biologieleerkrachten mogelijkheden aanreiken om hun leerlingen meer bij de behandelde onderwerpen te betrekken.
Dit kan via opdrachten, diverse activiteiten of via beeldmateriaal.
Dankzij een handige zoekmodule vind je in een mum van tijd het gezochte. De opdrachten zijn mooi uitgewerkt en bieden zeker een meerwaarde bij de studie van het betrokken onderwerp.
De Nederlandse stercollectie biedt je een enorme hoeveelheid didactisch materiaal dat direct bruikbaar is in je lessen biologie.
Voor elke onderwijsvorm (vmbo, havo, vwo) en leerjaar kan je kiezen uit een reeks thema's. Zo heb je bv. het thema 'Voeding en spijsvertering' in het 6e jaar VWO. Van dit thema kan de vereiste voorkennis opgehaald worden, waarna twee topics behandeld worden: 'Wat is de oorzaak van overgewicht?' en 'Darmflora'.
Als afsluiting krijg je een reeks links naar oefenvragen over het behandelde item.
Op ZOOschool/Antwerpen en op ZOOschool/Planckendael vind je telkens op één plek alles wat je nodig hebt om je klasuitstap én je lessen perfect op elkaar te laten aansluiten. Gratis, eenvoudig en snel te downloaden.
Zo kan je er terecht voor
Het Japanse 'Earth Life Science Institute' van het 'Tokyo Institute of Technology' heeft een magistrale documentaire geproduceerd, gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten over het ontstaan van ons zonnestelsel, de wordingsgeschiedenis van de aarde en het ontstaan en de evolutie van het leven: "The Whole History of the Earth and Life".
De film start met de vorming van ons zonnestelsel en eindigt met het verdwijnen van de aarde binnen miljarden jaren. Een huzarenstukje van de realisatoren om gans dit gebeuren te visualiseren in iets meer dan 1 uur!
Bekijk HIER de film op YouTube.
Ben je op zoek naar micropreparaten, een stel goede microscopen of naar Eriochroomzwart T?
Heb je eindelijk een budget gekregen voor de aankoop van een set voor datalogging of voor nieuw labomeubilair?
Waar vind je verduisteringsgordijnen voor je lokaal?
Via onze webpagina 'Firma's' vind je in een mum van tijd wat je zoekt. Alle opgegeven firma's hebben ruimschoots hun sporen verdiend en kunnen dadelijk inspelen op je vragen.
Om je een handje toe te steken (daar zijn we nu eenmaal voor) bij het zoeken naar een geschikt practicum om wat extra leven in je les te brengen, hebben we een nieuwe webpagina ingelast.
Op de pagina 'Practica' bij het menu-item 'Links' presenteren we je een reeks verwijzingen naar websites en documenten, die je moeten helpen bij je keuze.
Wetenschappelijk onderzoek zit in het DNA van ZOO Antwerpen en ZOO Planckendael. Wetenschap die beoefend en toegepast wordt in die dierentuinen, maar ook in hun onderzoeksstations in het buitenland, in hun labo, maar bovenal in hun zoölogisch onderzoekscentrum, het 'Centre for Research and Conservation' (CRC).
Surf naar ZOOscience.be voor tal van boeiende verhalen van hun wetenschappers om je lessen extra aantrekkelijk te maken.
Op de website van Science Books Online kan je honderden biologieboeken gratis downloaden of via het scherm raadplegen.
Het aanbod is zo gevarieerd als het groot is: je vindt er zowel boeken over het skelet van zoogdieren, gepubliceerd op het einde van de 19e eeuw, als werken over DNA-replicatie daterend van 2016.
De Erasmushogeschool Brussel (EhB) zet elke woensdagnamiddag van 14 u tot 20 u haar labodeuren open voor iedereen (+ 13 jaar) met interesse in (bio)wetenschappen.
In het Open BioLab Brussels kun je een eigen project opstarten of deelnemen aan één van de lopende projecten. Het lab beschikt over hoogtechnologische toestellen en materiaal om allerlei experimenten uit te voeren.
MEER WETEN
Op de website van Natuurpunt vind je een reeks webpagina's die je helpen om diverse organismen te herkennen.
De organismen worden opgesplitst in grote groepen zoals vogels, zoogdieren, amfibieën en reptielen, vissen, ongewervelden, planten, zwammen, enz.
Van elke groep worden enkele vertegenwoordigers besproken (foto Natuurpunt).
Science & Plants for Schools is een webstek van The Sainsbury Laboratory van de Universiteit van Cambridge die leerkrachten en studenten een waaier aan middelen biedt, waarmee een beter inzicht in de plantenbiologie kan verworven worden.
Dit gaat van volledig uitgewerkte lessen en practica tot nieuwe inzichten en theorieën in de diverse subdisciplines. Alles is helder uitgelegd en van hoog wetenschappelijk niveau.
Ook mooi meegenomen zijn de kwalitatief hoogstaande posters, schema's en illustraties.
Enkele mooie wetenschappelijke illustraties kan je downloaden van een website van het NIH. Mits bronvermelding mag je ze vrij gebruiken voor onderwijsdoeleinden.
Op https://smart.servier.com vind je meer dan drieduizend (!) wetenschappelijke illustraties, mooi gerubriceerd en vrij te downloaden. Gebruik van de illustraties valt onder een CC BY 3.0 licentie, wat inhoudt dat je ze naar eigen goeddunken mag gebruiken en bewerken mits bronvermelding.
Matyra Pryluté is een Litouwse, die een paar jaar terug heeft deelgenomen aan de Internationale Biologieolympiade.
Steunend op de opgedane ervaringen heeft ze een blog gestart met de bedoeling leerlingen te helpen bij de voorbereiding op deze competitie.
Op haar website vind je allerhande theoretische en praktische informatie, bruikbaar op een IBO.
—> Meer informatie
Leerkrachten die met hun leerlingen een biotoopstudie van een vijver willen uitvoeren kunnen op de website van het Limburgs Provinciaal Natuurcentrum twee praktische bundels downloaden: een handleiding voor de leerkracht en en een werkboekje voor de leerlingen.
PlantNet is een gratis applicatie (voor iOS of Android) die reeds sinds 2016 bestaat. De app steunt op een automatisch identificatiesysteem voor planten, gebaseerd op foto's, en dit door vergelijking met een botanische fotodatabank.
Het volstaat met je smartphone een foto te maken van een bloem of een blad van de plant en na een druk op de knop krijg je een aantal mogelijkheden, waartussen je (meestal) zeer snel jouw exemplaar herkent.
Via de website kan je ook door het invoeren van een afbeelding met een computer of tablet de plant determineren.
Ben je op zoek naar een alternatief voor de determinatie van een plant m.b.v. een klassieke gedrukte flora, dan kan je dit moeiteloos met de online Flora van Nederland, die toelaat op een eenvoudige manier meer dan 500 planten op naam te brengen.
Dat het gros van de beschreven planten ook in België voorkomt is natuurlijk mooi meegenomen!
Een uitgebreide reeks mogelijkheden om het menselijk lichaam te verkennen vind je op de Amerikaanse website Inner Body. Alles is zeer verzorgd en met een mooie lay out.
De leerlingen zullen het interactief karakter van de website zeker op prijs stellen.
Met hun grote verscheidenheid en gevarieerde ecologie zijn vlinders waardevolle indicatoren van de kwaliteit van ons leefmilieu. Met slechts een paar ingrepen kan je het aantal vlinders in je (school)tuin al aanzienlijk vergroten.
Op de website van Natuurpunt vind je niet alleen meer tips, maar je kan er ook een gratis e-book downloaden om van je tuin een vlinderparadijs te maken.
De uitgever van het gerenommeerde tijdschrift 'nature' heeft een aparte website 'Scitable', waarop hij leraars gratis studiemateriaal aanbiedt. De kwaliteit van het aangebodene correspondeert met de kwaliteit van het tijdschrift en verdien alle lof voor de duidelijke uitleg en de talrijke verhelderende illustraties en schema's. Kortom een goudmijn voor collega's van de derde graad en het hoger onderwijs.
Overtuig jezelf!
Op onze downloadpagina vind je een overzicht van alle documenten, die sinds 1978 in onze Jaarboeken werden gepubliceerd. Via een gesofisticeerde zoekmachine kan je zoeken op een trefwoord in de titel, op de auteursnaam of op het jaar van publicatie. Heb je gevonden wat je zocht, en is het artikel gepubliceerd NA 2007, dan kan je het ook direct bekijken.
Website: © VOB-vzw / Ontwerp: Victor Rasquin
